Ο τουρισμός αποτελεί το βασικότερο πυλώνα της ελληνικής οικονομίας κυρίως επειδή συμμετέχει σταθερά στο ΑΕΠ με ποσοστό πάνω από 15% και από την άλλη δημιουργεί απασχόληση, κυρίως στους νέους και στην περιφέρεια, σε ένα ευρύτατο φάσμα δραστηριοτήτων, με διαφορετικά επίπεδα γνώσεων και ειδίκευσης. Ένας στους πέντε κατοίκους της Ελλάδας απασχολείται άμεσα ή έμμεσα στον τουριστικό τομέα, ενώ για κάθε Ευρώ που καταναλώνεται στον τουρισμό δημιουργείται υπερδιπλάσια δευτερογενή κατανάλωση στην υπόλοιπη οικονομία.
Μεταξύ των θυμάτων της διεθνούς οικονομικής κρίσης είναι και ο παγκόσμιος τουρισμός. Παρά την αντοχή που έχει επιδείξει στο παρελθόν σε διάφορα δυσμενή γεγονότα, σε αυτή την οικονομική κρίση, φαίνεται ότι δεν θα παραμείνει αλώβητος. Η χώρα μας και οι ανταγωνίστριες τουριστικά χώρες, με εξαίρεση την Τουρκία και την Κροατία, πλήττονται από τη διεθνή κρίση.
Βέβαια, η Ελλάδα μέσα στο 2011 παρουσίασε μία συγκυριακή αύξηση της τουριστικής της κίνησης κατά 1.400.000 τουρίστες, κυρίως επειδή οι πολιτικές εξελίξεις που πραγματοποιήθηκαν στις χώρες της Βορείου Αφρικής (Τυνησία, Αίγυπτος) επηρέασαν αρνητικά το τουρισμό αυτών των χωρών παρουσιάζοντας όφελος στις ανταγωνίστριες χώρες, συμπεριλαμβανομένου και της Ελλάδας.
Το γεγονός ότι η περσινή άνοδος των αφίξεων ήταν συγκυριακή το αποδεικνύουν ξεκάθαρα και τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος καθώς παρόλη την αύξηση των αλλοδαπών τουριστών κατά 1,4 εκατομμύρια τουρίστες σε σχέση με το 2010, οι συνολικές εισπράξεις μόλις που ξεπέρασαν τα 900 εκατομμύρια ευρώ. Αυτά τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι η χώρα μας κατάφερε να προσελκύσει τουρίστες χαμηλής οικονομικής στάθμης και ποιότητας (τους λεγόμενους τουρίστες της τελευταίας στιγμής ή last minute tourists).
Από την άλλη, ενώ παρουσίαζαν άνοδο οι αφίξεις των τουριστών, διάφορα γεγονότα που συνέβησαν το καλοκαίρι του 2011 στην Αθήνα αλλά και γενικότερα στην Ελλάδα (απεργίες, διαδηλώσεις κ.ά.) επηρέασαν αρνητικά την τουριστική εικόνα της Ελλάδας.
Η εξέλιξη της τουριστικής κίνησης στη χώρα από τις παραδοσιακές αγορές κατά τη φετινή περίοδο δεν θα είναι όπως η περσινή, καθώς η κακή εικόνα της Ελλάδας έχει πλήξει την ελκυστικότητα του προορισμού. Η μείωση στις προκρατήσεις κυμαίνεται στο 30% από τη Γερμανία και στο 10% από τη Μεγάλη Βρετανία, ποσοστά που αντιστοιχούν σε 1.000.000 λιγότερους επισκέπτες.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια παρατεταμένη ύφεση. Ο ελληνικός λαός πληρώνει σήμερα τα τραγικά λάθη του παρελθόντος. Χρειάζεται μία συστράτευση των υγιών δυνάμεων του τόπου, για την ανασυγκρότηση της πατρίδας μας και της οικονομίας της, όπου ο τουρισμός καλείται να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο.
Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκε μία διαφημιστική εκστρατεία από τις 24 έως τις 26/02 σε διάφορα διαδικτυακά μέσα μαζικής ενημέρωσης με τίτλο “Give Greece a chance”. Πίσω από αυτή τη διαφημιστική εκστρατεία βρίσκεται ένα σύνολο ιδιωτών, φορέων, οργανισμών και επιχειρήσεων καθώς και διάφοροι φίλοι της χώρας μας, οι οποίοι δεν μπορούσαν να παραμείνουν σιωπηλοί παρατηρητές την στιγμή που ο διάλογος γύρω από τη διαδικασία ανάκαμψης της Ελλάδας κλονίζεται και συχνά η ουσία της προσπάθειάς μας συχνά επισκιάζεται από στερεότυπα.
Τέτοιο στερεότυπο είναι και η εικόνα που έχει δημιουργηθεί από τα Μ.Μ.Ε. της Γερμανίας κυρίως για το αντιγερμανικό μένος που επιδεικνύουν οι Έλληνες. Ιδιοκτήτης μικρού γερμανικού ταξιδιωτικού πρακτορείου που συμμετείχε στη Διεθνή Έκθεση του Βερολίνου ανέφερε ότι οι Γερμανοί φοβούνται και ζουν σε ένα κλίμα υστερίας κατά της Ελλάδας. Ορισμένοι μάλιστα ακυρώνουν τις διακοπές τους στην Ελλάδα γιατί φοβούνται ότι θα πέσουν θύματα ξυλοδαρμού από Έλληνες μόλις αποκαλυφθεί ότι είναι Γερμανοί ή ότι κάποιος σερβιτόρος θα τους εκδικηθεί φτύνοντας στο φαγητό τους.
Τις δύο τελευταίες εβδομάδες ξεκίνησαν μία έντυπη καμπάνια για την ενίσχυση του ελληνικού τουρισμού έξι μεγάλοι tour operators της Γερμανίας, οι οποίοι διακινούν περίπου τα 2/3 του εξερχόμενου τουρισμού της Γερμανίας.
Συγκεκριμένα, οι TUI, 1-2 Fly, Thomas Cook, Neckermann Reisen, ITS και Jahn Reisen με το σλόγκαν «Για τους πραγματικούς φίλους μετράει μόνο η εμπιστοσύνη», δηλώνουν τη συμπαράστασή τους στους Έλληνες, επιβεβαιώνοντας ότι η Ελλάδα ήταν και παραμένει ένας από τους βασικούς τουριστικούς προορισμούς των Γερμανών.
Το γερμανικό κείμενο στην καταχώριση λέει τα ακόλουθα: «Η Ελλάδα παραμένει ένας από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς για τους Γερμανούς τουρίστες. Είμαστε πεπεισμένοι για την ομορφιά της και την αξία της. Όσο για αυτό που συμβαίνει σήμερα, συμπαραστεκόμαστε στους Έλληνες και θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε την Ελλάδα ως ένα ελκυστικό και ανοιχτό στον κόσμο τουριστικό προορισμό και αυτό είναι μια υπόσχεση.»
Η Ελλάδα είναι μια χώρα με έντονη τουριστική φήμη κυρίως λόγω των ιδιαιτεροτήτων που παρουσιάζει το τουριστικό της προϊόν. Είναι γεγονός πως η χώρα μας προσφέρει ένα μοναδικό συνδυασμό φυσικής ομορφιάς, πολιτιστικής κληρονομιάς και φιλοξενίας - ανθρώπινων σχέσεων.
Ως χώρα, πρέπει να διατηρήσουμε το προϊόν «ήλιος και θάλασσα» καθώς το πρωτογενές του τμήμα είναι εξαιρετικό. Στόχος για την περαιτέρω ανάπτυξή του πρέπει να είναι η αναβάθμιση της ποιότητάς του και η συνεχής βελτίωση της σχέσης ποιότητας/τιμής.
Ο ανθρώπινος παράγοντας είναι αυτός που κάνει ή μπορεί να κάνει τη διαφορά στις παρεχόμενες τουριστικές εμπειρίες. Επομένως, η εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού είναι η σημαντικότερη παράμετρος στην προσπάθεια παροχής ποιοτικών υπηρεσιών και βελτίωσης της παραγωγικότητας. Ο ιδιωτικός τομέας, οφείλει να αναλάβει πρωτοβουλίες και να επενδύσει στη συνεχή κατάρτιση των επαγγελματιών και να στηρίζει το εκπαιδευτικό σύστημα, δημόσιο και ιδιωτικό.
Βρισκόμαστε σε μία περίοδο οικονομικής κρίσης, γεμάτη προκλήσεις, τις οποίες θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουμε με επιτυχία.
Κρίση σημαίνει αλλαγή, αλλαγή σε προσωπικό επίπεδο και στις ανθρώπινες σχέσεις, σε εργασιακό, σε επαγγελματικό. Το βασικό πρόβλημα είναι πως εκλαμβάνει κάποιος την αλλαγή: είτε ως μια ευκαιρία επαναπροσδιορισμού του τρόπου ζωής του, είτε ως την καταστροφή του τρόπου ζωής του.
Ελπίζω ότι, αργά ή γρήγορα, η πλειοψηφία των εμπλεκομένων στο τουρισμό θα καταλάβουν ποιο είναι το πραγματικό τους όφελος και θα προσπαθήσουν, οργανωμένα, για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας μέσω του τουρισμού.
Η Ελλάδα θα ξαναβρεί το δρόμο της για την ανάπτυξη του τουρισμού μέσα από συμμαχίες και συστηματική δουλειά.
Πέτρος Κ. Γαλιατσάτος
Καθηγητής Τομέα Τουρισμού & Μεταφορών
Σύμβουλος Επιχειρήσεων
